Tài liệu BÁO CÁO CUỐI CÙNG KHUYẾN NGHỊ THÀNH LẬP ĐIỂM THÔNG BÁO VÀ HỎI ĐÁP GATS CỦA VIỆT NAM pptx

3
NHỮNG TỪ VIẾT TẮT


AFAS Hiệp định khung ASEAN về thương mại dịch vụ

AFTA Khu vực thương mại tự do ASEAN

ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

EPA Hiệp định Hợp tác kinh tế

FTA Hiệp định Thương mại tự do

GATS Hiệp định chung về Thương mại dịch vụ của WTO

GECP Điểm thông báo và hỏi đáp GATS

MFN Quy chế
đối xử tối huệ quốc

MPI Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Việt Nam

MOIT Bộ Công thương, Việt Nam

RTA Hiệp định Thương mại khu vực

SPS Hiệp định về các biện pháp vệ sinh dịch tễ (WTO)

TBT Hiệp định về các rào cản kỹ thuật liên quan đến thương mại (WTO)

TPRM Cơ chế rà soát chính sách thương mại (WTO)

VCCI Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam

WTO Tổ
chức Thương mại thế giới
Dự án Hỗ trợ Thương mại Đa biên II
Bộ Công thương phối hợp cùng Ủy ban châu Âu thực hiện
Báo cáo cuối cùng: Khuyến nghị thành lập Điểm Thông báo và
Hỏi đáp GATS của Việt Nam
1

I TÓM TẮT

Các mục tiêu

Báo cáo này được thực hiện trong khuôn khổ hoạt động SERV-4 “Hỗ trợ thực hiện các nghĩa
vụ minh bạch hóa theo GATS, xây dựng Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS” của Dự án Hỗ
trợ Thương mại Đa biên II do Bộ Thương mại thực hiện với sự tài trợ của Liên minh Châu
Âu.

Các mục tiêu của hoạt động này gồm:

d) Nâng cao nhận thứ
c của các viên chức chính phủ thuộc các Bộ liên quan về các
yêu cầu minh bạch hóa cơ bản theo Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ
(GATS) trong mối quan hệ với luật pháp và quy định liên quan đến thương mại;

e) Tập huấn cho các viên chức chính phủ về các yêu cầu này;

f) Hỗ trợ xây dựng các quy tắc và thủ tục phù hợp trong bộ máy chính phủ, về việc
sắp đặt thể
chế cần thiết, nguồn nhân lực và trang thiết bị để đảm bảo hoạt động
hiệu quả của Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS đặt tại Bộ Công Thương.

Hoạt động được thực hiện bởi nhóm chuyên gia trong nước từ Bộ Công Thương và Bộ Kế
hoạch và Đầu tư, phối hợp cùng 1 Chuyên gia cao cấp của EU.

PHẦN II. KHUYẾN NGHỊ VỀ MỤC Đ
ÍCH VÀ QUY TRÌNH THÀNH LẬP ĐIỂM
THÔNG BÁO VÀ HỎI ĐÁP GATS CỦA VIỆT NAM

Phần II của Báo cáo này mô tả các nghĩa vụ của Chính phủ Việt Nam theo các điều khoản về
minh bạch hóa trong Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ (GATS) của Tổ chức Thương
mại Thế giới (WTO), liên quan đến việc xây dựng Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS. Báo
cáo này đưa ra những khuyến nghị về mục
đích và thủ tục thành lập và đảm ảo hiệu quả hoạt
động của Điểm Hỏi đáp.

Minh bạch hóa trong WTO

Minh bạch hóa là một trụ cột của hệ thống thương mại đa biên và là một trong những nguyên
tắc cơ bản của WTO, đóng vai trò là nguyên tắc chủ đạo để đạt được tự do hóa thương mại đa
biên, giúp xác định những vấn đề gây hạ
n chế và sai lệch trong thương mại. Điều này đặc biệt
cần thiết đối với thương mại dịch vụ, xét trong thực tế pháp luật và quy định có ảnh hưởng lớn
đến thương mại trong hầu hết tất cả các lĩnh vực dịch vụ. Các quy tắc cụ thể về minh bạch hóa
đối với thương mại dịch vụ quy định trong các Điều III, Điề
u III bis và Điều IV của GATS.

Điều III quy định nghĩa vụ chung áp dụng đầy đủ và tự động đối với tất cả các Thành viên của
WTO, gồm 3 nghĩa vụ chính về minh bạch hóa như sau:

1 Nhanh chóng công khai tất cả các biện pháp liên quan (bao gồm luật và các quy
định);
2 Thông báo cho WTO về các luật mới và những thay đổi trong luật hiện hành;
Dự án Hỗ trợ Thương mại Đa biên II
Bộ Công thương phối hợp cùng Ủy ban châu Âu thực hiện
Báo cáo cuối cùng: Khuyến nghị thành lập Điểm Thông báo và
Hỏi đáp GATS của Việt Nam
2
3 Thành lập Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS để thông báo và trả lời câu hỏi của
các Thành viên khác của WTO.

Điều III khẳng định GATS không yêu cầu bất kỳ Thành viên nào phải tiết lộ những thông tin
bí mật mà việc tiết lộ những thông tin này sẽ gây cản trở việc thực thi luật pháp hoặc trái với
lợi ích công, hoặc gây tổn hại đến lợi ích thương mại hợp pháp của các doanh nghiệp cụ
thể,
dù là doanh nghiệp công hay doanh nghiệp tư.

Thành lập Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS

Báo cáo này đề xuất Việt Nam nên xây dựng một Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS đặt tại
Bộ Công Thương để đáp ứng các nghĩa vụ GATS. Từ nay cho đến khi xây dựng xong Điểm
Hỏi đáp, Bộ Công Thương cần phải trả lời mọi câu hỏi theo GATS của các Thành viên WTO.

Trách nhiệm chủ yếu c
ủa Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS là “nhanh chóng trả lời tất cả
các câu hỏi của bất kỳ Thành viên nào về thông tin cụ thể liên quan đến bất kỳ biện pháp có
tính áp dụng chung nào hoặc về các hiệp định quốc tế theo nghĩa của đoạn 1”. Đoạn III:1 đề
cập đến các biện pháp “liên quan đến hoặc ảnh hưởng đến việc thực hiện” GATS. Trong khi
thực hiện các nghĩa vụ
này, Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS phải đảm bảo các câu trả lời
của mình nhất quán với các mục tiêu chính sách thương mại quốc gia và đảm bảo rằng những
thông tin bí mật không bị tiết lộ.

Theo quy định của WTO, mặc dù Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS của Việt Nam có thể
được thành lập muộn nhất vào tháng 1 năm 2009, việc thành lập nên được tiến hành sớm nhất
có thể để đả
m bảo hiệu quả của công tác điều phối liên Bộ và đảm bảo sự tuân thủ hoàn toàn
các điều khoản trong điều III:4 của GATS. Việt Nam cần thông báo cho Ban thư ký WTO về
việc thành lập Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS của mình.

Một nghĩa vụ khác về minh bạch hóa được quy định tại Điều IV: 2 của Hiệp định GATS, theo
đó: “các Thành viên phát triển, và cả các Thành viên khác trong phạm vi có thể, cần thành l
ập
các Điểm liên lạc [ ] để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà cung cấp dịch vụ của các Thành
viên đang phát triển có thể tiếp cận thông tin liên quan đến các khía cạnh cụ thể về các thị
trường dịch vụ tương ứng [ ]”. Vào thời điểm thích hợp, Bộ Công Thương cần quyết định
xem có nên mở rộng Điểm Hỏi đáp GATS để thành lập mộ
t Điểm Liên lạc và Hỏi đáp GATS
kết hợp hay không. Các Hiệp định thương mại tự do, Hiệp định thương mại khu vực hiện nay
mà Việt Nam tham gia không quy định nghĩa vụ thành lập và vận hành Điểm Thông báo và
Hỏi đáp GATS. Tuy nhiên, nếu tham gia những khu vực thương mại khu vực, song phươg
hoặc Hiệp định hợp tác kinh tế trong tương lai, Việt Nam có thể phải tuân thủ nghĩa vụ này

Các ch
ức năng của Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS:

Điểm Hỏi đáp GATS chỉ bắt buộc phải trả lời các câu hỏi của các Thành viên WTO khác và
các câu hỏi này có thể do các Bộ và Cơ quan nước ngoài, bao gồm các Đại sứ quán, nêu ra.

Phạm vi các yêu cầu rất rộng và bao gồm tất cả các loại hành động của chính phủ có hiệu lực
áp dụng chung (không bao gồm các quyết định hành chính áp dụng cho từng trường hợp cụ
thể), cho dù các yêu cầu/câu hỏi nhằm thu thập “các thông tin cụ thể”. Do đó, các câu trả lời
chỉ cần cung cấp thông tin thực tế và bên trả lời không có nghĩa vụ phải cung cấp diễn giải
pháp lý của Luật/quy định được đề cập trong câu trả lời. Đồng thời, bên trả lời cũng không có
nghĩa vụ phải cung cấp thông tin về lý do xây dựng và áp dụng các biện pháp được hỏi, mặc
dù nhóm chuyên gia khuyến ngh
ị bên trả lời nên cung cấp những thông tin đó để đảm bảo tính
Dự án Hỗ trợ Thương mại Đa biên II
Bộ Công thương phối hợp cùng Ủy ban châu Âu thực hiện
Báo cáo cuối cùng: Khuyến nghị thành lập Điểm Thông báo và
Hỏi đáp GATS của Việt Nam
3
toàn diện của thông tin được cung cấp và tránh việc phải trả lời thêm những câu hỏi bổ sung
nhằm làm rõ thêm vấn đề.

Điều III Hiệp định GATS cũng không yêu cầu các Chính phủ phải cung cấp thông tin về kế
hoạch ban hành pháp luật hoặc dự thảo luật. Theo các cam kết của Việt Nam được ghi nhận
trong Báo cáo của Ban công tác, các Bộ ngành phải dành ít nhất 60 ngày để tham vấn rộng rãi
về các luật và quy định mới (d
ự thảo phải được công bố trên trang web, v.v…) và VCCI là cơ
quan điều phối trong việc tham vấn với khu vực tư nhân, doanh nghiệp trong tất cả các lĩnh
vực, tuy nhiên trong một số trường hợp nhất định cần xem xét việc Điểm Thông báo và Hỏi
đáp GATS có thể cung cấp các thông tin này hay không. Việc cung cấp các thông tin này sẽ
được các Thành viên WTO khác rất hoan nghênh.

Bộ Công Thương nên quyết định sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ cho các câu trả lời củ
a mình.
Điều này phù hợp với thông lệ của nhiều Thành viên WTO. Trong trường hợp nhận được câu
hỏi bằng tiếng 2 ngôn ngữ chính thức khác của WTO là tiếng Pháp hoặc Tây Ban Nha, Việt
Nam có quyền chọn trả lời bằng tiếng Anh.

Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS có thể là một kênh tốt để chuyển các câu hỏi đến các
Thành viên khác của WTO về các biện pháp GATS của họ. Nếu điều này được quyết định,
các Bộ ngành khác của Việt Nam có thể gửi đến Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS Việt
Nam bất kỳ câu hỏi nào để chuyển cho các Thành viên khác. Điểm Điểm Thông báo và Hỏi
đáp GATS sẽ chuyển lại các Bộ ngành các câu trả lời nhận được cho các câu hỏi này.

Sự điều phối liên Bộ:

Một loạt các Bộ ngành và các cơ quan tham gia quản lý trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan đến
hơn 150 lĩnh v
ực dịch vụ. Một số hoạt động quản lý dịch vụ diễn ra ở cấp tỉnh và một số ở cấp
trung ương.

Bộ Công Thương Việt Nam là cơ quan đầu mối cho các cuộc đàm phán thương mại, bao gồm
cả đàm phán GATS. Nhóm Công tác liên Bộ đã hoạt động rất tốt trong suốt quá trình đàm
phán và nên được tiếp tục duy trì. Nhóm này bao gồm đại diện các Bộ chuyên ngành liên quan
và các cơ
quan quản lý độc lập (gồm Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Tổng cục Thống kê).
Nên xem xét việc thành lập một tiểu ban cho một ngành dịch vụ vớicác đại diện bao gồm cả
khu vực tư nhân như VCCI, một số hiệp hội thương mại và ngành nghề nhất định.

Một Văn bản pháp luật - có thể là Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ cần được ban hành đề ra
các thủ
tục điều phối và luồng thông tin giữa Bộ Công Thương và các Bộ ngành khác liên
quan đến Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS.

Cần xây dựng một cơ sở dữ liệu cơ bản cho Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS bao gồm quy
định cụ thể về trách nhiệm của các Bộ ngành liên quan đến các lĩnh vực dịch vụ và các biện
pháp hiện hành liên quan đến GATS. Tuy nhiên, cơ sở dữ liệu này sẽ không nh
ất thiết phải
bao gồm toàn văn mọi biện pháp vốn do các Bộ ngành khác lưu giữ. Bộ Công Thương nên
thành lập một mạng nội bộ về thương mại dịch vụ trên trang web của Bộ bao gồm những
thông tin liên quan đến GATS hữu ích cho việc tham khảo.

Cơ cấu tổ chức của Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS:

Với vai trò là cơ quan điều phối trong quá trình đàm phán dịch v
ụ trong WTO, Bộ Công
thương được khuyến nghị tiếp tục đóng vai trò cơ quan điều phối của Điểm thông báo và hỏi
đáp GATS
Dự án Hỗ trợ Thương mại Đa biên II
Bộ Công thương phối hợp cùng Ủy ban châu Âu thực hiện
Báo cáo cuối cùng: Khuyến nghị thành lập Điểm Thông báo và
Hỏi đáp GATS của Việt Nam
4

Sau khi hoàn thành quá trình sắp xếp lại bộ máy tổ chức, Bộ Công thương cần quyết Điểm
thông báo và hỏi đáp GATS sẽ trực thuộcVụ/Đơn vị nào sau khi được thành lập vì việc này sẽ
quyết định cơ chế hỏi đáp, giải quyết các vấn đề liên quan đến WTO của Điểm thông báo và
hỏi đáp GATS.

Những chức năng, nhiệm vụ của Đi
ểm thông báo và hỏi đáp GATS xét theo điều III và điều
IVI của GATS cần được nghiên cứu thêm, đặc biệt từ những sức ép có thể nảy sinh từ các
cuộc đàm phán thương mại song phương mà Bộ Công thương và các Bộ/ngành hữu quan khác
của Việt Nam có thể tham gia trong tương lai.

Cán bộ và trang thiết bị

Trong giai đoạn đầu, có thể không cần tuyển thêm cán bộ chuyên trách trong Bộ Công thương
làm việc cho Điểm thông báo và h
ỏi đáp GATS. Đồng thời, dự kiến cũng không cần phải
trang bị những thiết bị công nghệ thông tin, thiết bị kỹ thuật riêng biệt cho Điểm thông báo và
hỏi đáp GATS, vì trang thiết bị hiện nay đã đủ để phục vụ hoạt động của Điểm thông báo và
hỏi đáp GATS.


Khảo sát

Một chuyến khảo sát nên được tổ chức cho những cán bộ tham gia
Điểm thông báo và hỏi đáp
GATS để tìm hiểu sâu về những thông lệ tốt nhất của một số nước EU. Chuyến khảo sát nên
được thiết kế để các thành viên tham gia có thể trau dồi thêm kinh nghiệm về mô hình tổ
chức, cơ chế phối hợp và điều phối liên Bộ trong việc xử lý luồng thông tin. Đồng thời, vai trò
của các cơ quan địa phương trong mạng lưới cũng cần được tìm hi
ểu. Những kết quả của hoạt
động SERV-4 và những vấn đề khác cần được đánh giá làm cơ sở đề xuất cho các hoạt động
hỗ trợ kỹ thuật tiếp theo của Dự án MUTRAP giai đoạn III và của các nhà tài trợ khác nhằm
tiếp tục xây dựng năng lực, trau dồi kinh nghiệm thực tiễn cho các cán bộ, cơ quan hữu quan
của Việt Nam.


PHẦN III: KHUYẾN NGHỊ
CÁC BƯỚC THÀNH LẬP ĐIỂM THÔNG BÁO VÀ
HỎI ĐÁP GATS

Phần III của Báo cáo này nêu ra các bước được đề xuất để bước đầu thành lập Điểm Hỏi đáp,
gồm việc phê chuẩn chính thức của Chính phủ, thông báo cho WTO, tập huấn cho cán bộ liên
quan của Bộ Công Thương và các Bộ ngành khác, và việc công bố các dịch vụ của Điểm Hỏi
đáp GATS.


PHỤ LỤC

Các Phụ lụ
c trong báo cáo này bao gồm: Trích Điều III, III bis và IV của GATS, Tóm tắt về
mô hình tổ chức và hoạt động Điểm Hỏi đáp GATS của Trung Quốc.


Dự án Hỗ trợ Thương mại Đa biên II
Bộ Công thương phối hợp cùng Ủy ban châu Âu thực hiện
Báo cáo cuối cùng: Khuyến nghị thành lập Điểm Thông báo và
Hỏi đáp GATS của Việt Nam
5

II KHUYẾN NGHỊ VỀ MỤC ĐÍCH VÀ QUY TRÌNH THÀNH LẬP ĐIỂM
THÔNG BÁO VÀ HỎI ĐÁP GATS CỦA VIỆT NAM

A Chức năng của Điểm thông báo và Hỏi đáp GATS

A.1 Nguyên tắc minh bạch hóa của Tổ chức Thương mại thế giới

Minh bạch hóa là một trong những trụ cột của hệ thống thương mại đa biên và là một trong
những nguyên tắc cơ bản của T
ổ chức Thương mại Thế giới (WTO) nhằm hỗ trợ quá trình tự
do hóa thương mại. Việc thực hiện nghĩa vụ minh bạch hóa giúp xác định những hoạt động,
biện pháp gây hạn chế và bóp méo thương mại. Nguyên tắc này đặc biệt phù hợp với thương
mại dịch vụ vì phần lớn các quy định đều có ảnh hưởng đối với thương mại nói chung và
thương mại dị
ch vụ nói riêng.

Các Thành viên WTO cần đảm bảo sự minh bạch hóa của khung chính sách liên quan đến
thương mại của mình. Nếu không thực hiện được điều này, sẽ không có sự đảm bảo về pháp
lý giữa các nước Thành viên WTO.

Những điều khoản cụ thể về minh bạch hóa được quy định tại Điều III, III bis và IV của Hiệp
định chung về Thương mại Dịch vụ (GATS). Các Điều này
được trích nguyên văn trong Phụ
lục 2 của Báo cáo.

Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS của Việt Nam, sau khi được thành lập và hoạt động, cần
tuân thủ hoàn toàn các quy định của GATS vè minh bạch hóa.

A.2. Điều III của Hiệp định GATS về minh bạch hóa.

Điều III của Hiệp định GATS quy định các nghĩa vụ về minh bạch hóa tự động áp dụng đối
với tất cả các Thành viên WTO.

Theo đó, có 3 nghĩa vụ chính liên quan
đến minh bạch hóa, bao gồm:

1. Công bố nhanh chóng
2. Thông báo cho WTO và các Thành viên
3. Thành lập Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS.

Một số quy định chính của Điều III Hiệp định GATS gồm:

“Các Thành viên phải nhanh chóng công bố mọi biện pháp có liên quan hoặc tác
động đến việc thi hành Hiệp định này, chậm nhất trước khi các biện pháp đó có hiệu
lực thi hành, trừ những trường hợp khẩn cấp. Những Hiệp định quốc tế có liên quan
hoặc tác động đến thương mại dịch vụ mà các Thành viên tham gia cũng phải được
công bố” (III:1)

Điều III.1. Hiệp định GATS nêu trên chỉ quy định về công bố thông tin. Việc thực hiện cụ thể
tùy thuộc vào quyết định của mỗi Thành viên, ví dụ thông qua những ấn phẩm chính thức
định kỳ, hoặc các biện pháp khác. Điều III.2 quy định: "Trong trường hợp việc công bố quy
định tại khoản 1 củ
a Điều này không thể thực hiện được, các thông tin đó phải được công khai
theo cách thức khác"


Dự án Hỗ trợ Thương mại Đa biên II
Bộ Công thương phối hợp cùng Ủy ban châu Âu thực hiện
Báo cáo cuối cùng: Khuyến nghị thành lập Điểm Thông báo và
Hỏi đáp GATS của Việt Nam
6
“Các Thành viên phải nhanh chóng và ít nhất mỗi năm một lần thông báo cho Hội
đồng thương mại dịch vụ về các văn bản pháp luật mới hoặc bất kỳ sửa đổi nào trong
các luật, quy định hoặc hướng dẫn hành chính có tác động đáng kể đến thương mại
dịch vụ thuộc các cam kết cụ thể theo Hiệp định này” (III:3)

Điều III.3 Hiệp định GATS nêu trên quy định về việc thông báo
đối với WTO. Tất cả các biện
pháp được áp dụng chung trên thực tế mà có ảnh hưởng đến Hiệp định GATS, cùng với các
văn bản pháp luật mới hoặc bất kỳ sửa đổi nào trong các luật, quy định hoặc hướng dẫn hành
chính có tác động đáng kể đến thương mại dịch vụ thuộc các cam kết cụ thể theo Hiệp định
GATS phải được thông báo cho WTO.

“Mỗi Thành viên phải trả
lời không chậm trễ tất cả các yêu cầu của bất kỳ một Thành
viên nào khác về những thông tin cụ thể liên quan đến các biện pháp được áp dụng
chung (…). Mỗi Thành viên cũng sẽ thành lập một hoặc nhiều Điểm Thông báo/Hỏi
đáp để cung cấp thông tin cụ thể theo yêu cầu của các Thành viên khác về những vấn
đề nêu trên” (III:4)

Cần lưu ý một điểm quan trọng theo quy định của Đi
ều III.4: "Các điểm cung cấp thông tin
không nhất thiết phải là nơi lưu trữ các văn bản và quy định pháp luật."

Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS của Việt Nam nên được thành lập với đủ năng lực thực
hiện trọn vẹn các quy định của Điểu III.4 Hiệp định GATS.

Có thể chỉ cần thành lập một Điểm thông báo và Hỏi đáp GATS tại Việt Nam.

Đ
iểm thông báo và hỏi đáp GATS của Việt Nam cũng cần có đủ năng lực thực hiện chức năng
"thông báo chéo (counter notification)" được quy định tại Điều III.5: "Các Thành viên có thể
thông báo cho Hội đồng thương mại dịch vụ bất kỳ biện pháp nào do một Thành viên khác áp
dụng được coi là có tác động đến việc thực thi Hiệp định này.". Đây là một điểm quan trọng
trong việc hỗ trợ các nhà xuất khẩu d
ịch vụ của Việt Nam khi gặp phải những rào cản pháp lý
bất lợi ở thị trường nước ngoài.

A.3. Điều III bis Hiệp định GATS về công bố thông tin bí mật.

Theo Điều này, Hiệp định GATS không đòi hỏi bất kỳ Thành viên nào phải cung cấp thông
tin bí mật mà việc tiết lộ thông tin đó có thể gây cản trở đến việc thi hành pháp luật, hoặc trái
với lợi ích công cộng, hoặc làm ph
ương hại đến quyền lợi thương mại hợp pháp của một
doanh nghiệp cụ thể, dù là doanh nghiệp nhà nước hoặc tư nhân.

Hiệp định GATS không cung cấp diễn giải chi tiết của quy định này, do đó Chính phủ Việt
Nam có toàn quyền quyết định phạm vi, cách diễn giải và nội dung thông tin không cần phải
công bố.

A.4. Trách nhiệm của Điểm thông báo và hỏi đáp GATS (Điều III:4)

Trách nhiệm củ
a một Thành viên WTO, theo Điều III.4 Hiệp định GATS, bao gồm:

- “trả lời không chậm trễ tất cả các yêu cầu của bất kỳ một Thành viên nào khác về
những thông tin cụ thể liên quan đến các biện pháp được áp dụng chung hoặc hiệp
định quốc tế nêu tại khoản 1”. Đoạn III:1 đề cập đến những biện pháp “có liên quan
hoặc tác động" đối với Hiệp định GATS.

Dự án Hỗ trợ Thương mại Đa biên II
Bộ Công thương phối hợp cùng Ủy ban châu Âu thực hiện
Báo cáo cuối cùng: Khuyến nghị thành lập Điểm Thông báo và
Hỏi đáp GATS của Việt Nam
7
- “thành lập một hoặc nhiều điểm cung cấp thông tin cụ thể theo yêu cầu của các
Thành viên khác về những vấn đề nêu trên” (theo Điều III:1), “cũng như những vấn đề
thuộc đối tượng được yêu cầu thông báo” (theo Điều III:3).

Trong khi thực hiện những nghĩa vụ trên, Điểm thông báo và hỏi đáp GATS cần đảm bảo tính
nhất quán giữa các thông tin trả lời/cung cấp cho các Thành viên WTO khác và mục tiêu qu
ốc
gia của các chính sách thương mại, đồng thời đảm bảo rằng các thông tin bí mật không bị tiết
lộ (theo Điều III bis).

Giống như Điểm thông báo và hỏi đáp GATS, Điểm Thông báo và Hỏi đáp về Các rào cản
liên quan đến thương mại (TBT) và các biện pháp vệ sinh dịch tễ (SPS) có cùng mục tiêu
nhằm thực hiện nghĩa vụ minh bạch hóa. Do đó, Bộ Công thương nên tìm hiểu và tham khảo
những kinh nghi
ệm liên quan trong việc thành lập và vận hành của 2 Điểm Thông báo và Hỏi
đáp về TBT và SPS. Điều này đóng vai trò quan trọng khi tiêu chuẩn cung cấp dịch vụ được
thực thi.

Bộ Công thương cần tìm hiểu và tham khảo quy trình, thông lệ tốt nhất trng việc xử lý luồng
thông tin, bao gồm kinh nghiệm tương tự trong nước cũng như của một số nước phù hợp
khác. Ví dụ, cần xác nhận việc nhận đượ
c một yêu cầu cung cấp thông tin hoặc câu hỏi và
thông báo cho bên yêu cầu về thời gian cần thiết để xử lý và cung cấp câu trả lời. Cần tránh
việc bên gửi phải gửi lại yêu cầu cung cấp thông tin hoặc câu hỏi.

A.5. Thời hạn thành lập Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS

Đối với những Thành viên truyền thống, Điều III.4 Hiệp định GATS quy định Điểm Thông
báo và Hỏi đáp GATS phải
được thành lập trong vòng 2 năm kể từ khi Hiệp định Marrakesh
thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới có hiệu lực (nghĩa là trong vòng 2 năm sau ngày
1/1/1995).

Theo Điều III.4, sự linh hoạt trong một khung thời gian nhất định có thể được áp dụng trên cơ
sở xem xét từng trường hợp cá thể đối với các Thành viên đang phát triển.

Đối với những Thành viên gia nhập sau ngày WTO được thành lập, theo Điều III.4, các Thành
viên này ph
ải thành lập Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS trong vòng 2 năm kể tử ngày gia
nhập. Theo đó, mặc dù thời hạn đối với Việt Nam là tháng 1/2009, tuy nhiên nhóm chuyên gia
khuyến nghị cần xúc tiến các bước trong thời gian sớm nhất để đảm bảo hiệu quả trong công
tác điều phối liên Bộ và tuân thủ tốt nghĩa vụ về minh bạch hóa.

Bộ Công thương cần lập kế hoạch đào tạo, t
ập huấn cho những cán bộ làm việc tại Điểm
Thông báo và Điểm hỏi đáp GATS cũng như trong mạng lưới, ví dụ cung cấp thông tin (ví dụ:
Sổ tay hướng dẫn về thành lập và vận hành Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS) để đảm bảo
hiệu quả trong hoạt động của Điểm Hỏi đáp và phối hợp/điều phối liên bộ,

A.6. Thành lập Đ
iểm thông báo và hỏi đáp GATS.

Một nghĩa vụ khác về minh bạch hóa theo Điệu IV.2 Hiệp định GATS: “các Thành viên phát
triển, và các Thành viên khác trong phạm vi khả năng của mình, sẽ thành lập các đầu mối liên
hệ để tạo điều kiện thuận lợi cho nhà cung cấp dịch vụ của các thành viên đang phát triển tiếp
cận thông tin liên quan tới thị trường của các Thành viên WTO” nhằm:



Dự án Hỗ trợ Thương mại Đa biên II
Bộ Công thương phối hợp cùng Ủy ban châu Âu thực hiện
Báo cáo cuối cùng: Khuyến nghị thành lập Điểm Thông báo và
Hỏi đáp GATS của Việt Nam
8

“tăng cường sự tham gia và tăng xuất khẩu thương mại dịch vụ của các Thành viên
đang phát triển thông qua việc nâng cao năng lực, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của
thương mại dịch vụ trong nước”

Vào thời điểm phù hợp, Bộ Công thương nên quyết định việc kết hợp Điểm Thông báo với
Điểm Hỏi đáp. Theo các Hiệp định thươ
ng mại tự do, Hiệp định thương mại khu vực khác
liên quan đến thương mại dịch vụ hiện nay mà Việt Nam tham gia, không có nghĩa vụ nào quy
định về việc thành lập Điểm thông báo và hỏi đáp GATS. Tuy nhiên, các Hiệp định thương
mại tự do song phương, Hiệp định thương mại khu vực hoặc Hiệp định hợp tác kinh tế trong
tương lai có thể bao gồm nghĩa vụ này. Kinh nghiệm của một số
Thành viên WTO cho thấy
chỉ nên thành lập một Điểm thông báo và hỏi đáp GATS để thuận tiện trong việc vận hành và
điều phối.

Bộ Công thương cũng nên xem xét khả năng hỗ trợ các nhà xuất khẩu dịch vụ nêu câu hỏi/yêu
cầu cung cấp thông tin đối với các Điểm thông báo và hỏi đáp GATS của các Thành viên
WTO khi cần thiết. Theo Điều IV.2 Hiệp định GATS:

“tạo điều kiệ
n thuận lợi cho nhà cung cấp dịch vụ của các thành viên đang phát triển
tiếp cận thông tin liên quan tới thị trường của các Thành viên khác về:

(a) các khía cạnh thương mại và kỹ thuật của việc cung cấp dịch vụ;

(b) đăng ký, công nhận và tiếp thu các tiêu chuẩn chuyên môn; và

(c) sẵn sàng cung cấp công nghệ dịch vụ"

A.7. Thông báo về việc thành lập Điểm thông báo và hỏi đáp GATS

Vào tháng 5/1996
1
, Hội đồng Thương mại Dịch vụ của WTO quyết định:

“Các Thành viên phải thông báo cho Hội đồng Thương mại Dịch vụ về việc thành lập
Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS theo Điều III.4 và IV.2 Hiệp định GAT.”

Theo đó, Việt Nam cần thông báo ngay cho WTO sau khi Điểm thông báo và hỏi đáp GATS
được thành lập trong Bộ Công thương.



1
“Quyết định về việc thành lập Điểm thông báo và hỏi đáp GATS” ngày 28/5/1996, tài liệu WTO
S/L/23 ngày 27/6/1996
Dự án Hỗ trợ Thương mại Đa biên II
Bộ Công thương phối hợp cùng Ủy ban châu Âu thực hiện
Báo cáo cuối cùng: Khuyến nghị thành lập Điểm Thông báo và
Hỏi đáp GATS của Việt Nam
9

B. Trả lời yêu cầu và câu hỏi từ các thành viên WTO

B1. Những ai có thế đưa ra yêu cầu tới các Điểm thông báo và Hỏi đáp GATS

Điều III Hiệp định GATS quy định các nghĩa vụ liên Chính phủ giữa các thành viên WTO. Vì
vậy các nhà cung cấp dịch vụ tư nhân không thể tiếp cận trực tiếp (Điểm Thông báo và Hỏi
đáp GATS). Tuy nhiên các doanh nghiệp tư nhân của các nước Thành viên có thể gửi yêu cầu
giải đáp thông tin hoặc câu h
ỏi tới Chính phủ của họ (hoặc tới Uỷ ban châu Âu, tuỳ theo
trường hợp cụ thể), và đề nghị rằng yêu cầu giải đáp của mình được chuyển đến Chính phủ
Việt Nam thông qua các kênh quy định tại điều III.

Các nhà xuất khẩu dịch vụ Việt Nam cũng có thể yêu cầu tương tự như vậy với Chính phủ
Việt Nam để thu nhận các thông tin quy định về các ch
ế độ dịch vụ của các Thành viên WTO
khác do Bộ Công Thương chuyển đến các Điểm thông báo và Hỏi đápGATS.

Điểm thông báo và Hỏi đápGATS chỉ có nghĩa vụ trả lời các yêu cầu giải đáp từ các Thành
viên WTO khác và các yêu cầu có thể xuất phát từ bất kỳ Bộ, ngành nào, bao gồm cả Đại sứ
quán.

Người ta hiểu rằng các Điểm thông báo và Hỏi đáp GATS của một số Thành viên cũng có th
ể
trả lời các yêu cầu giải đáp từ các nhà cung cấp dịch vụ tư nhân bởi vì các thông tin đó, nếu
không được cung cấp từ Điểm Thông báo và Hỏi đáp GATS, có thể lấy được từ các Bộ và Cơ
quan Chính phủ khác nếu tiếp cận trực tiếp. Bộ Công Thương cũng phải cân nhắc một cách
thích đáng việc các Điểm thông báo và Hỏi đáp của họ cũng phả
i tuân thủ thông lệ này.

B.2. Các biện pháp nào được sử dụng

Định nghĩa hợp pháp của “biện pháp” trong GATS điều XXVIII (a) là bất kỳ “ biện pháp nào
của Thành viên, dù dưới dạng luật, quy định, quy tắc, thủ tục, quyết định hay các hành động
hành chính hoặc dưới các dạng khác”. Đây là một định nghĩa rộng và bao hàm tất cả các loại
hành động chung của Chính phủ, ngược lại với các quyết định hành chính đối vớ
i các trường
hợp cụ thể.

Theo GATS điều III:1, nghĩa vụ của các điểm thông báo và Hỏi đápGATS bao gồm “tất cả
các biện pháp áp dụng chung phù hợp gắn liền với hoặc ảnh hưởng đến việc thực hiện Hiệp
định này”. Theo cách đó các nghĩa vụ chỉ bao gồm các biện pháp “gắn liền hoặc có ảnh hưởng
đến việc thực hiện GATS”.

Ý niệm này liên quan đến
Điều I:1 GATS quy định rằng Hiệp định áp dụng đối với các “biện
pháp của các Thành viên có ảnh hưởng đến thương mại dịch vụ”. Điều này được chấp nhận
rộng rãi rằng “ảnh hưởng” có nghĩa là bất kỳ một tác động thương mại nào của biện pháp, cho
dù là tích cực hay tiêu cực. Việc diễn giải một cách rộng rãi như vậy đã được Cơ quan Phúc
thẩ
m (Appalete Body) của WTO khẳng định trong vụ tranh chấp thương mại về chuối. Người
ta thấy rằng về mặt nguyên tắc, không một biện pháp nào được loại trừ như một ưu tiên trong
phạm vi của GATS như định nghĩa trong các quy định của nó. Phạm vi của GATS bao hàm
bất kỳ một biện pháp nào của Thành viên nếu nó đủ mức độ ảnh hưởng đến cung cấp một loại
d
ịch vụ hoặc nếu biện pháp đó trực tiếp điều chỉnh việc cung cấp một loại dịch vụ hoặc điều
chỉnh những vấn đề khác nhưng vẫn có ảnh hưởng đến thương mại dịch vụ”.

Đoạn III:4 quy định nghĩa vụ của Thành viên đối với các yêu cầu/câu hỏi từ Thành viên khác
liên quan đến nghĩa vụ tại đo
ạn III:1, cho dù họ đã có cam kết cụ thể ngành về vấn đề đó hay

Xem chi tiết: Tài liệu BÁO CÁO CUỐI CÙNG KHUYẾN NGHỊ THÀNH LẬP ĐIỂM THÔNG BÁO VÀ HỎI ĐÁP GATS CỦA VIỆT NAM pptx