bai giang 2

Lớp 12A5 Chào Mừng
Các Thầy Cô!




Tiết 57: Tiếng Việt
Tiết 57: Tiếng Việt
Nhân Vật Giao Tiếp
Người thực hiện: Trần Thị Điển
Tổ: Ngữ Văn

I. Phân tích ngữ Liệu
I. Phân tích ngữ Liệu
1.
1.
Ngữ liệu 1
Ngữ liệu 1
Trong hoạt động
giao tiếp trên có
những nhân vật
giao tiếp nào?
a Trong hoạt động giao tiếp
a Trong hoạt động giao tiếp
trên, có những nhân vật
trên, có những nhân vật
giao tiếp: Tràng, thị, và
giao tiếp: Tràng, thị, và
mấy cô gái.
mấy cô gái.
Những nhân vật
giao tiếp trên có
đặc điểm như thế
nào về lứa tuổi,
giới tính, tầng lớp
xã hội?
- Họ đều là những người trẻ tuổi
- Họ đều là những người trẻ tuổi
cùng trang lứa cùng tầng lớp xã
cùng trang lứa cùng tầng lớp xã
hội (cùng là những người
hội (cùng là những người
nghèo khổ) tuy nhiên họ khác
nghèo khổ) tuy nhiên họ khác
nhau về giới tính.
nhau về giới tính.

b Các nhân vật thường xuyên đổi vai
b Các nhân vật thường xuyên đổi vai
nói và vai nghe, nghĩa là có sự luân phiên
nói và vai nghe, nghĩa là có sự luân phiên
lượt lời:
lượt lời:
+ lúc đầu: Tràng là người nói, mấy cô gái
+ lúc đầu: Tràng là người nói, mấy cô gái
là người nghe.
là người nghe.
+Tiếp theo mấy cô gái là người nói, thị là
+Tiếp theo mấy cô gái là người nói, thị là
người nghe.
người nghe.
+ Tiếp theo: Thị là người nói, Tràng (là
+ Tiếp theo: Thị là người nói, Tràng (là
chủ yếu) và mấy cô gái là người nghe.
chủ yếu) và mấy cô gái là người nghe.
+ Tiếp theo Tràng là người nói thị là ngư
+ Tiếp theo Tràng là người nói thị là ngư
ời nghe.
ời nghe.
+ Cuối cùng thị là người nói Tràng là ngư
+ Cuối cùng thị là người nói Tràng là ngư
ời nghe.
ời nghe.
Các nhân
vật giao
tiếp chuyển
đổi vai ngư
ời nói, vai
người nghe
và luân
phiên lượt
lời như thế
nào?
1.
1.


Ngữ liệu 1
Ngữ liệu 1

Lượt lời đầu tiên của nhân vật thị hướng
tới ai?
- Lượt lời đầu tiên của
- Lượt lời đầu tiên của
nhân vật thị có hai phần
nhân vật thị có hai phần
Phần 1: Có khối
Phần 1: Có khối
cơm trắng mấy giò
cơm trắng mấy giò
đấy! Là nói với
đấy! Là nói với
các bạn gái
các bạn gái
Phần 2: Này, nhà
Phần 2: Này, nhà
tôi ơi, nói thật hay
tôi ơi, nói thật hay
nói khoác đấy? Là
nói khoác đấy? Là
nói với hắn (Tràng)
nói với hắn (Tràng)

c. Các nhân vật giao tiếp trên bình đẳng về lứa tuổi và
c. Các nhân vật giao tiếp trên bình đẳng về lứa tuổi và
vị thế xã hội (họ đều là những người dân lao động cùng
vị thế xã hội (họ đều là những người dân lao động cùng
cảnh ngộ)
cảnh ngộ)
=> Cuộc giao tiếp diễn ra thoải mái, tự nhiên
=> Cuộc giao tiếp diễn ra thoải mái, tự nhiên
Các nhân vật giao tiếp trên có
bình đẳng về vị thế xã hội
không?
1.
1.


Ngữ liệu 1
Ngữ liệu 1

d. Khi bắt đầu giao tiếp, quan hệ giữa các
d. Khi bắt đầu giao tiếp, quan hệ giữa các
nhân vật là xa lạ không quen biết nhưng
nhân vật là xa lạ không quen biết nhưng
họ đã nhanh chóng thiết lập được quan hệ
họ đã nhanh chóng thiết lập được quan hệ
thân mật gần gũi do cùng lứa tuổi , cùng
thân mật gần gũi do cùng lứa tuổi , cùng
tầng lớp xã hội.
tầng lớp xã hội.
Các nhân vật giao tiếp
trên có quan hệ xa lạ hay
thân tình khi bắt đầu
cuộc giao tiếp?
1.
1.


Ngữ liệu 1
Ngữ liệu 1

e. Những đặc điểm về vị thế xã hội, quan hệ thân sơ, lứa
e. Những đặc điểm về vị thế xã hội, quan hệ thân sơ, lứa
tuổi, giới tính, nghề nghiệp Chi phối lời nói của các nhân
tuổi, giới tính, nghề nghiệp Chi phối lời nói của các nhân
vật khi giao tiếp:
vật khi giao tiếp:
- Ban đầu chưa quen lên chỉ trêu đùa thăm dò.
- Ban đầu chưa quen lên chỉ trêu đùa thăm dò.
- Dần dần khi đã quen họ mạnh dạn hơn. Vì cùng lứa
- Dần dần khi đã quen họ mạnh dạn hơn. Vì cùng lứa
tuổi và cảnh ngộ nên các nhân vật giao tiếp tỏ ra rất thoải
tuổi và cảnh ngộ nên các nhân vật giao tiếp tỏ ra rất thoải
mái, tự nhiên. Họ cười đùa, nói về chuyện làm ăn, về miếng
mái, tự nhiên. Họ cười đùa, nói về chuyện làm ăn, về miếng
cơm manh áo. Họ nói năng luôn có sự phối hợp với cử chỉ,
cơm manh áo. Họ nói năng luôn có sự phối hợp với cử chỉ,
điệu bộ (cười như nắc nẻ, đẩy vai nhau cong cớn, lon ton
điệu bộ (cười như nắc nẻ, đẩy vai nhau cong cớn, lon ton
chạy, liếc mắt, cười tít ). Lời nói của họ mang tính chất
chạy, liếc mắt, cười tít ). Lời nói của họ mang tính chất
khẩu ngữ (này, đấy, có khối, nhà tôi ơi, đằng ấy nhỉ ), sử
khẩu ngữ (này, đấy, có khối, nhà tôi ơi, đằng ấy nhỉ ), sử
dụng nhiều kết cấu khẩu ngữ (có thì, đã thì), ít dùng từ xư
dụng nhiều kết cấu khẩu ngữ (có thì, đã thì), ít dùng từ xư
ng hô, thường nói trống không
ng hô, thường nói trống không
Những đặc điểm về vị thế
xã hội, quan hệ thân sơ, lứa
tuổi, giới tính, nghề
nghiệp Chi phối lời nói
của các nhân vật như thế
nào?
1.
1.


Ngữ liệu 1
Ngữ liệu 1

I. Phân tích ngữ liệu
I. Phân tích ngữ liệu
Đoạn trích trên có nhưng nhân
vật giao tiếp nào? Trường hợp
nào Bá Kiến nói với một người
nghe, trường hợp nào nói với
nhiều người nghe?
-
a Trong đoạn trích trên có các nhân vật giao tiếp: Bá Kiến,
a Trong đoạn trích trên có các nhân vật giao tiếp: Bá Kiến,
Chí Phèo, Lý Cường, các bà vợ của Bá Kiến, dân làng.
Chí Phèo, Lý Cường, các bà vợ của Bá Kiến, dân làng.
Khi Bá Kiến nói với Chí Phèo thì chỉ có một người nghe.
Khi Bá Kiến nói với Chí Phèo thì chỉ có một người nghe.
Còn lại khi nói với Lý Cường, mấy bà vợ, dân làng thì có
Còn lại khi nói với Lý Cường, mấy bà vợ, dân làng thì có
nhiều người nghe (trong đó có cả Chí Phèo)
nhiều người nghe (trong đó có cả Chí Phèo)
2. Ngữ liệu 2
2. Ngữ liệu 2

b. Với tất cả những người nghe trong đoạn trích Bá Kiến
b. Với tất cả những người nghe trong đoạn trích Bá Kiến
đều có vị thế cao hơn.
đều có vị thế cao hơn.
Vị thế của Bá Kiến so
với từng người nghe
như thế nào? Điều đó
chi phối cách nói của
Bá Kiến ra sao?
2. Ngữ liệu 2
2. Ngữ liệu 2
+
+
Trong gia đình (với mấy bà vợ và Lý Cường) Bá
Trong gia đình (với mấy bà vợ và Lý Cường) Bá
Kiến là chồng, là cha, nên quát
Kiến là chồng, là cha, nên quát
+
+
Đối với những người làng Bá Kiến từng là lý trưởng,
Đối với những người làng Bá Kiến từng là lý trưởng,
chánh tổng (thuộc tầng lớp trên) nên lời nói có vẻ tôn
chánh tổng (thuộc tầng lớp trên) nên lời nói có vẻ tôn
trọng (các ông, các bà) nhưng thực chất là đuổi (về đi
trọng (các ông, các bà) nhưng thực chất là đuổi (về đi
thôi chứ! Có gì mà xúm lại thế này?)
thôi chứ! Có gì mà xúm lại thế này?)
+
+
Với Chí Phèo, Bá Kiến có vị thế cao hơn nhưng
Với Chí Phèo, Bá Kiến có vị thế cao hơn nhưng
trong cảnh này Chí Phèo đến ăn vạ nên Bá Kiến đã
trong cảnh này Chí Phèo đến ăn vạ nên Bá Kiến đã
dùng lời nói ngọt nhạt để xoa dịu.
dùng lời nói ngọt nhạt để xoa dịu.

Đối với Chí Phèo, Bá Kiến thực hiện
những chiến lược giao tiếp nào?
2. Ngữ liệu 2
2. Ngữ liệu 2

C. Đối với Chí Phèo, Bá Kiến thực hiện
C. Đối với Chí Phèo, Bá Kiến thực hiện
chiến lược giao tiếp rất khôn ngoan, gồm nhiều bước
chiến lược giao tiếp rất khôn ngoan, gồm nhiều bước
+ Xua đuổi
+ Xua đuổi
các bà vợ và
các bà vợ và
dân làng để
dân làng để
tránh to
tránh to
chuyện, cô
chuyện, cô
lập Chí Phèo
lập Chí Phèo
và để giữ thể
và để giữ thể
diện
diện
+ Dùng
+ Dùng
lời ngọt
lời ngọt
nhạt để
nhạt để
vuốt ve,
vuốt ve,
mơn trớn
mơn trớn
Chí.
Chí.
+ Nâng vị
+ Nâng vị
thế Chí
thế Chí
Phèo lên
Phèo lên
ngang hàng
ngang hàng
với mình để
với mình để
xoa dịu
xoa dịu
Chí.
Chí.
+Giả vờ kết tội
+Giả vờ kết tội
Lý Cường nghĩa
Lý Cường nghĩa
là gián tiếp bênh
là gián tiếp bênh
vực Chí Phèo
vực Chí Phèo
(người có lỗi để
(người có lỗi để
xảy ra sự việc là
xảy ra sự việc là
Lý Cường chứ
Lý Cường chứ
không phải Chí
không phải Chí
Phèo.
Phèo.
2. Ngữ liệu 2
2. Ngữ liệu 2

Với chiến lược giao tiếp như trên
Bá Kiến có đạt được mục đích và
hiệu quả giao tiếp không? Những
người nghe trong cuộc hội thoại
với Bá Kiến có phản ứng như thế
nào khi nghe những lới nói của
Bá Kiến?
2. Ngữ liệu 2
2. Ngữ liệu 2

b Với chiến lược giao tiếp như trên, Bá Kiến đã đạt đư
b Với chiến lược giao tiếp như trên, Bá Kiến đã đạt đư
ợc mục đích và hiệu quả giao tiếp.
ợc mục đích và hiệu quả giao tiếp.
-Những người nghe trong cuộc hội thoại với Bá Kiến đều
-Những người nghe trong cuộc hội thoại với Bá Kiến đều
răm rắp nghe theo lời Bá Kiến. Chí Phèo cuối cùng cũng
răm rắp nghe theo lời Bá Kiến. Chí Phèo cuối cùng cũng
bị khuất phục, đã thấy lòng nguôi nguôi, chấm dứt cuộc
bị khuất phục, đã thấy lòng nguôi nguôi, chấm dứt cuộc
chửi bới, rạch mặt ăn vạ.
chửi bới, rạch mặt ăn vạ.
2. Ngữ liệu 2
2. Ngữ liệu 2

Xem chi tiết: bai giang 2